İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) tarafından yürütülen araştırma, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının son 75 yılda önemli ölçüde güçlendiğini ortaya koydu. Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunulan çalışmaya göre, özellikle 2023 ve 2025 yazları sıcak hava dalgalarının şiddeti bakımından tarihi seviyelere ulaştı.

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya'nın hazırladığı araştırmada, 1950-2025 dönemine ait günlük maksimum sıcaklık verileri analiz edildi. Çalışmada, "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)" kullanılarak sıcak hava dalgalarının zamansal ve mekânsal değişimi incelendi.

YAZ SICAKLIKLARI REKOR SEVİYELERE ULAŞTI

Araştırma, Türkiye'de yaz mevsimi ortalama sıcaklıklarının son yıllarda belirgin şekilde yükseldiğini gösterdi. 1970-1990 döneminde 22-23 derece aralığında seyreden yaz ortalamaları, 2000'li yıllarla birlikte hızlanan ısınma eğilimi sonucu 24-25 derece seviyelerine çıktı. Ortalama yaz sıcaklığı 2024 yılında 26,1 dereceye ulaşarak ölçümlerdeki en yüksek değer olarak kaydedildi.

SICAK HAVA DALGALARININ ŞİDDETİ ÜÇ KATINA ÇIKTI

Araştırmaya göre yalnızca ortalama sıcaklıklar değil, aşırı sıcak hava olaylarının şiddeti de dikkat çekici biçimde arttı. 1980-2009 referans dönemine kıyasla, 2010 sonrasında sıcak hava dalgalarının yıllık toplam şiddeti yaklaşık üç kat yükseldi. Bu durum, Türkiye'de sıcak hava olaylarının daha sık ve daha etkili hale geldiğini ortaya koydu.

2025'TE REFERANS DÖNEMİN 11 KATINA ULAŞTI

Çalışmada 2023 ve 2025 yılları olağanüstü sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler olarak öne çıktı. 2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre 7 katı aşarken, 2025 yılında bu oran yaklaşık 11 kata yükseldi.

Öte yandan, ortalama yaz sıcaklığının rekor kırdığı 2024 yılında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü, tekil olaylarda referans döneme göre yaklaşık yüzde 95, yıllık toplam etkide ise yüzde 150 daha yüksek gerçekleşti. Araştırmacılar, en sıcak yaz mevsiminin her zaman en şiddetli sıcak hava dalgalarıyla örtüşmeyebileceğine dikkat çekti.

ATMOSFERİK KOŞULLAR BELİRLEYİCİ OLUYOR

Bilim insanları, sıcak hava dalgalarının yalnızca sıcaklık artışından kaynaklanmadığını vurguladı. Atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi birçok yerel ve küresel etkenin birlikte etkili olduğu belirtildi.

GELECEKTE SICAK GÜN SAYISI KATLANACAK

Araştırmada, Türkiye ve Doğu Akdeniz'de iklim rejiminde temel bir değişim yaşandığı değerlendirilirken, aşırı sıcaklara karşı tahmin kapasitesinin artırılması ve uyum politikalarının güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Bilim insanlarının farklı iklim senaryolarını değerlendirdiği çalışmalara göre, 1976-2005 döneminde yılda ortalama 3 ila 5 gün arasında görülen sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısı, 2021-2050 döneminde İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 güne, Antalya'da 18 güne, İzmir'de ise 23 güne çıkabilir. Yüzyılın ikinci yarısında ise bu sürenin İstanbul ve Ankara'da 38, Antalya ve Konya'da 40, İzmir'de ise 53 güne kadar yükselmesi öngörülüyor.