İran'la sonuçsuz bir savaşa sürüklenen Amerika Birleşik Devletleri, modern silah üretimi için kritik öneme sahip metallerde kıtlıkla karşı karşıya. Bu metallerin başında tungsten geliyor.

NBC News'in yazdığına göre, "Amerika Birleşik Devletleri İran'a karşı savaş yürütürken, Tomahawk, Patriot ve Hassas Vuruş füzeleri de dahil olmak üzere büyük miktarda gelişmiş silah ve mühimmat tüketiyor. Bunların yerine konması için güçlü bir metal olan tungsten gerekecek ve bu metalin üretimi ve işlenmesi büyük ölçüde Çin'de yoğunlaşmış durumda; bu da Amerika Birleşik Devletleri'ni çaresizce başka yerlerden temin etmeye zorluyor".

Aktardığımız gibi mecazi anlamda, tungsten modern savaşın can damarı olarak tanımlanıyor. Savaş uçaklarında, sığınak delici füzelerde, zırh delici mermilerde ve füze sistemlerinde kullanıldığı için savunma sanayileri için vazgeçilmez bir metal. Son yıllarda tungsten, yarı iletkenlerde, pillerde, akıllı telefonlarda ve daha birçok alanda kullanılan, teknoloji sektöründe de kritik bir metal haline gelmiştir.

Tayvanlı TSMC ve Amerikalı Nvidia gibi çip üreticileri Çin menşeli tungsten kullanıyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nde 2015'ten beri faaliyette olan ticari tungsten madeni bulunmamakta.

Trump yönetimi , Çin, Rusya, İran ve Kuzey Kore menşeli tungstenin ABD savunma sanayinin kilit alanlarında kullanımını 1 Ocak 2027'den itibaren yasaklayarak kendi topuklarına sıktı.

Çünkü, ABD, İran'a karşı yürütülen askeri harekat nedeniyle hassas güdümlü silahlar ve hava savunma sistemleri cephaneliğinde kritik bir azalmayla karşı karşıya. Pentagon, stratejik stoklarının önemli bir bölümünü tüketti ve bu durum, askeri-sanayi kompleksinin hızlandırılmış bir tempoda çalışmasına yol açtı.

FÜZE STOĞUNUN YARISINA YAKININI TÜKETTİ

Financial Times, Pentagon'un öncelikle uzun menzilli Tomahawk seyir füzeleri olmak üzere, yıllarca aktif operasyon süresince dayanacak şekilde tasarlanmış mühimmatı, İran'a saldırıda kullandığını hatırlattı.

Amerikan merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'ndeki (CSIS) analistler de, ABD'nin çatışmanın ilk 100 saatinde en az 168 füze fırlattığını hesapladı. Bir ABD Kongre üyesi bu rakamı "çok yüksek" olarak nitelendirdi ve stokların yenilenmesinin iki ila beş yıl sürebileceği konusunda uyardı.

CSIS'e göre, Amerika Birleşik Devletleri operasyondan önce sahip olduğu 3.100 Tomahawk seyir füzesinden 1.000'den fazlasını ve 4.400 JASSM havadan karaya füzesinden 1.000'den fazlasını tüketti. Ayrıca ABD Ordusu'nun cephaneliğinde bulunan PrSM balistik füzelerinin neredeyse tamamını da İran'a saldırılarda kullanıldı.

CSIS ayrıca ABD'nin, İran'ın ABD üslerine, savaş gemilerine ve bölgedeki ülkelere yönelik saldırılarını püskürtmek için 1.000'den fazla Patriot uçaksavar füzesi ve yüzlerce Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma (THAAD) önleme füzesinin yanı sıra SM-3 ve SM-6 deniz önleme füzelerini kullandığına da dikkat çekiyor.

CSIS'te kıdemli danışman olan Mark Cancian, hazırladığı raporda, Çin ile olası bir çatışma durumunda kritik önem taşıyacak olan temel mühimmat stoklarının savaş öncesi seviyelere geri getirilmesinin dört yıla kadar sürebileceğini belirtti.

Yeterli miktarda tungsten olmadan bu mümkün değil.

NBC News'in belirttiğine göre, "Silah kıtlığı, Tomahawk füzelerine bağımlı olan Japonya ve Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma (THAAD) hava savunma sistemine ev sahipliği yapan Güney Kore gibi ABD müttefiklerini de etkiliyor. Pekin'in hak iddia ettiği Tayvan da ABD'den potansiyel 14 milyar dolarlık bir silah paketi bekliyor; Trump yönetiminden bir yetkili, bu paketin İran'la savaş nedeniyle geçen hafta askıya alındığını söyledi."

ÇİN'İN HAKİMİYETİNDE

Hükümet teşvikleri ve düşük işçilik maliyetleri sayesinde Çin, on yıllardır küresel tungsten endüstrisine hakim olmuş, dünya arzının %80'inden fazlasını üretmiş ve bunun yarısından fazlasını iç tüketim için kullanmıştır. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu'na göre, Amerika Birleşik Devletleri büyük ölçüde yıllık 6.000 metrik tondan fazla işlenmiş tungsten ithalatına bağımlı.

Geçen yıl, ABD ile yaşanan ticaret savaşı sırasında Çin, tungsten de dahil olmak üzere yaklaşık bir düzine nadir toprak ve kritik mineralin ihracatına kısıtlamalar getirdi ve bu da fiyatların rekor seviyelere çıkmasına neden oldu. ABD yönetimlerinin agresif politikaları sonucunda da, Amerikan tungsten endüstrisi sıfırdan başlamak zorunda kaldı.

Madencilik şirketi Almonty Industries'in CEO'su Lewis Black, NBC News'e verdiği demeçte "Bilgi yok. Başvurulacak danışman yok. Aday gösterilecek kitap yok. Tüm bu bilgi 90'larda öldü. Çin sadece pazar payını almadı, aynı zamanda insan sermayesini de aldı" ifadelerini kullandı.

Şirket, daha önce küresel pazarda Çinlilerle rekabet edememesi nedeniyle terk edilmiş olan Güney Kore'deki tungsten madenini yeniden canlandırmak için hummalı bir çalışma yürütüyor.

Black'e göre, Güney Kore'deki maden tam kapasiteyle çalıştığında yılda yaklaşık 1,2 milyon ton tungsten cevheri işleyecek. Geçtiğimiz ay kurumsal merkezini ABD savunma çıkarlarıyla "stratejik olarak uyum sağlamak" amacıyla Toronto'dan Montana'daki Dillon'a taşıyan şirket, ABD için yerli tedariki güvence altına almak amacıyla Montana'daki madeni yeniden açmak için de çalışıyor.

Şirket, "Amerika Birleşik Devletleri'nde tungsten madenciliği faaliyetlerini yeniden başlatabilme yeteneği, hem şimdi hem de gelecekte kritik öneme sahip" dedi.

OĞUL TRUMP'LAR KAZAKİSTAN'DA TUNGSTEN ARAYACAK

Trump yönetimi ayrıca , Kazakistan'da 1,1 milyar dolarlık bir tungsten madenciliği ve işleme tesisi inşa etmek için New York merkezli madencilik yatırım grubu Cove Capital ile bir anlaşma başlattı.

Amerika Birleşik Devletleri'nin 47. Başkanı'nın siyasi kaderin iniş çıkışlarından yararlanma fırsatını asla kaçırmadığı bir sır değil. NBC News'in haberine göre, Kazakistan için yatırımcılar arasında Trump'ın oğulları Donald Trump Jr. ve Eric Trump da bulunuyor.

Batı'nın Çin'in tungsten endüstrisine yetişmesinin veya en azından savunma sanayisini bu metalle tedarik etmesinin ne kadar süreceği konusunda Lewis Black şunları söyledi: "On yıl içinde önemli ilerleme kaydedilebilir. Ancak tam öz yeterlilik 20 yılda sağlanamaz. Ve açıkçası, 20 yıl kolayca 30 yıla dönüşebilir. Ama diyelim ki yirmi yıl sonra oldukça iyi bir konumdasınız. Soru şu: Şimdi ile o zamana kadar ne yapacaksınız?"

 TUNGSTEN TÜRKİYE'DE DE VAR!

Tungsten (Türkçede volfram olarak da bilinir), doğada çok sert, çok yüksek erime noktasına sahip ve endüstride kritik öneme sahip bir metaldir. Özellikle savunma sanayi, elektronik ve ağır sanayi için stratejik kabul edilir.

Hangi ülkelerde çıkarılır?

Tungsten doğada serbest halde değil, genelde scheelite ve wolframite mineralleri içinde bulunur.

Başlıca üretici ülkeler:

 Çin → Dünyanın açık ara en büyük üreticisi (%70+ pay)

 Vietnam, Rusya, Bolivya, Portekiz,  Ruanda,  Avusturya, Brezilya

Türkiye'de tungsten var mı?

 Türkiye'de tungsten cevheri (özellikle şelit - CaWO₄ ve volframit) içeren yataklar var. Ancak: Günümüzde düzenli ve aktif tungsten madenciliği yapılmıyor.

Türkiye'de nerelerde bulunur?

Başlıca yataklar:

 Bursa - Uludağ → En önemli ve en bilinen yatak,  Elazığ - Keban,  Çanakkale - Çakıroba / Hamdibey,  Niğde - Gümüşler,  Yozgat - Akdağmadeni,  Eskişehir ve çevresi

Neden üretim yok?

Türkiye'de tungsten var ama üretimin durmasının temel nedenleri:

•  Çıkarması ve zenginleştirmesi pahalı
•  Cevher tenörü (içindeki W oranı) bazı sahalarda düşük
• İşleme ve rafinasyon altyapısı sınırlı
• Çin gibi ülkeler çok ucuz ve büyük ölçekli üretim yapıyor (pazar baskısı)